Yayın TarihiKasm-Aralık, 2018 Yazdır

Otomatik asansör kapılarının yakın tarihine bakıldığında özellikle kabin kapısı operatörlerinin büyük bir evrim geçirdiği görülür. Bu evrim kendisini, elektro-mekanik bir sistem olan kapı operatörünün hem mekanik hem de elektronik donanımları üzerinde gösterir.

Eski tip kapı operatörlerinden yeni tip kapı operatörlerine doğru evrilme sürecini başlatan ihtiyaçlar ve beklentiler, kapının çalışma güvenliği, performansı, verimliliği, boyutları, kolay kurulumu ve bakımı olarak sıralanabilir. Bu ihtiyaçlar doğrultusunda bugüne kadar birçok çalışma yapılmış olmasına rağmen bugün de benzer amaçlar için farklı çalışmaların yapıldığı görülmektedir. Çünkü geçmişten günümüze kadar kapı operatörleri için konuşulan ihtiyaçların ve beklentilerin çok fazla değiştiği söylenemez. Aslında zaman içerisinde değişen, bu beklenti ve ihtiyaçlara sunulan çözümlerdir. Benzer beklentilere sunulan çözümlerin zaman içerisinde farklılaşması da kapı operatörlerinin evrimi olarak düşünülebilir. Bu farklılaşmanın sürekliliğini sağlayan temel unsur ise kapı operatörü üzerinde uygulama alanı bulunan teknolojik yeniliklerdir.

Kapı mekaniğindeki değişim

Kapı operatörlerinin evrimi, mekanik ve elektronik olarak iki farklı disiplin altında ayrı ayrı incelenebilir. Mekanik değişim kapsamında, tipik bir krank-biyel (slider-crank) mekanizmasından oluşan eski tip kapı operatörlerinin, basit bir kayış-kasnak sistemine sahip yeni tip operatörlere dönüştüğü söylenebilir. Kapı operatörlerinin temel işi, elektrik motorundan elde edilen dairesel hareketi doğrusal harekete dönüştürerek kapı panellerinin hareketini sağlamaktır. Kapının konforlu çalıştığını söylemek için bu hareketin hız-konum grafiği şekildeki gibi bir eğriye benzemelidir. Eski tip kapı operatörlerinde bu hız-konum eğrisi mekanik olarak elde edilebilir. Yani, krank-biyel mekanizmasının elektrik motoru sabit bir hızla sürülse bile, mekanizmanın yapısal özelliğinden dolayı kapı panellerinin hızı, kapının konumuna göre istenen konforu sağlayacak şekilde değişkenlik gösterecektir. Bu nedenle eski tip operatörlerde kompleks motor sürücüleri ve kontrol sistemleri yerine basit bir elektronik yapı ihtiyacı karşılamıştır. Eski tip operatörlerin elektronik donanımındaki sadeliğe karşın, mekanik parçaların çokluğu, operatörün ağır olması, kurulum ve ayarının zor yapılması, fazla bakım gerektirmesi gibi dezavantajların, kapı operatörlerini mekanik olarak değişime zorladığı söylenebilir.

Yeni tip operatörler mekanik olarak basit bir kayış kasnak sisteminden ibarettir. Bu basit sistem, motorun dairesel hareketini doğrusal harekete dönüştürerek doğrudan kapı panellerine iletir. Burada motor hızı ile kapı panellerinin hızı arasında sabit bir oran vardır. Yani motor hızının zamana göre değişimi grafik üzerinde nasıl bir profil oluşturursa kapı panellerinin kapı konumuna göre hızı da şekil olarak aynı profil olacaktır. Bu nedenle yeni tip operatörlerde konforlu bir kapı hareketi elde etmek, kapı motorunun konforlu bir şekilde sürülmesine bağlıdır. Bu ihtiyacı karşılayan motor ve sürücü teknolojileri sayesinde eski tip operatörlerin mekanik evrimi gerçekleşebilmiş ve kompleks krank-biyel mekanizması yerini basit kayış kasnak sistemine bırakmıştır. Böylelikle, operatörlerin boyutları küçülmüş, kurulum ve işletmeye alınması kolaylaşmış ve bakım gereksinimleri azalmıştır.