Acil Durumlarda Makine Dairesiz (MRL) Asansörler

Yayın TarihiNisan-Mayıs, 2021 by TAK Mathews Yazdır

Yer tasarrufu sağlayan tasarım, itfaiyeciler ve acil durum tahliyesi esnasında kullanıma yönelik hayati kriterleri karşılamalıdır.

Bu makale, ilk kez Las Vegas’ta düzenlenen 2019 Uluslararası Asansör & Yürüyen Merdiven Sempozyumunda sunulmuştur. 6-7 Aralık 2021’de Amsterdam’da düzenlenecek etkinlik hakkında daha fazla bilgi almak ve katılmak için www.elevatorsymposium.org adresini ziyaret edin. İtfaiye asansörü gereksinimi yıllardır kabul görmektedir. Birçok ülke bu konuda normlar benimsemiştir. Bu asansörlerin yangın esnasında itfaiyecilerin kullanımına yönelik olduğu açıkça anlaşılmaktadır. “Yangın esnasında asansörü kullanmayınız” kuralı geçerlidir. 11 Eylül’de yaşanan korkunç olaylar sırasında 3000’den fazla kişinin bu kuralı önemsemediği ve böylelikle kurtulduğu kaydedilmiştir. Doğal olarak, 11 Eylül’den sonra asansörlerin tahliyede kullanımı bir tartışma konusu haline gelmiş ve konu asansör ve bina tasarım standardı kitaplarında yerini bulmuştur. Yazarınızın hipotezine göre, itfaiye asansörleri ve yolcu tahliye asansörlerine yönelik global kurallar daha çok makine daireli (MR) asansörlere göre olup makine dairesiz (MRL) asansörlerin kendine özgü özelliklerini göz önüne almamaktadır. Bu makalede ASME A17.1, Uluslararası Bina Yönetmeliği (IBC), CIBSE Kılavuz D ve Hindistan Ulusal Bina Yönetmeliği (NBC)’de yer alan itfaiye asansörleri ve yolcu tahliye asansörlerine yönelik kurallar incelenerek makine dairesiz asansörün bu kurallara uygun olup olmadığına ve olabilecek diğer risklere bakılacak. Ortaya çıkabilecek boşlukları ve riskleri azaltmaya yönelik uygulanabilecek iyileştirici önlemler de önerilecektir.

Giriş

İlk makine dairesiz asansör KONE tarafından geliştirilip üretilmiş olup ilk montajı ve resmi denetimi 1995’te Hollanda’da yapılmıştır. Bu inovasyonun amacı katı yükseklik kısıtlamaları olan daha alçak binaların dikey ulaşım gereksinimlerinin karşılanmasıydı. İlk lansmanını takip eden yirmi beş yıl içinde makine dairesiz asansör daha yüksek hıza ulaştı ve 40 katlı binalara yönelik uygulamaları mümkün hale geldi. Ancak, 100m uzunluğundaki bir bina için yüksekliğin nasıl gerçek bir kısıt olabileceği anlaşılmadı.

Daha kısa bir bina için daha düşük hızlı bir makine dairesiz asansör veya daha uzun bir bina için daha yüksek hızlı bir makine dairesiz asansöre yönelik genel düzenleme aynı olmakla birlikte karmaşıklıkları çok fazladır. Bu karmaşıklıklar Berlin’de düzenlenen Elevcon 2018’de yazarınız tarafından sunulan “Makine Dairesiz Asansörlerler, Makine Daireli Asansörlere Pratik bir Alternatif mi?” başlıklı bildiride ele alınmıştı. Bu konular daha sonra Uluslararası Asansör Danışmanları Birliği’nin (IAEC) Nevada’nın Reno kentinde düzenlenen 2019 yılındaki forumunda tartışıldı. Ancak, bu makale kapsamında, yalnızca itfaiye ve acil durum-tahliye asansörlerine yönelik makine dairesiz asansörlerin belli etkileri ele alınacak.

İtfaiyeciler ile acil durum müdahale ekiplerinin beklentileri, ardından da bazı uluslararası standartların teknik gereksinimleri araştırılmıştır. “İtfaiyecilerin Varsayımları” başlıklı bir sonraki bölümde itfaiyeciler ile acil durum çalışanlarının itfaiye ve tahliye asansörleri ile ilgili bilgi ve beklentileri ele alınmaktadır. “ISO/TR 16765 (2003)’te Yer Alan Kurallar” başlığına kadarki bölümlerde ise ABD, Avrupa, İngiltere ve Hindistan menşeli standartlar, kodlar veya önerilerdeki ilgili maddelere değinilmektedir.

İtfaiyecilerin Varsayımları

İtfaiyeciler normalde bir yangın veya acil durum esnasında insanların asansörlerden uzak durduklarını düşünürler. McGrail şöyle bir uyarıda bulunuyor, “ Asansörün dikkatle ve mesafeli bir biçimde ele alınması gereken tehlikeli bir araç olabileceği sonucuna varmak kolaydı.” Ancak, yüksek binalarda, itfaiyecilerin asansörlere güvenmekten başka bir çaresi kalmamaktadır. Standart çalışma süreçleri aşağıdaki temel varsayımlara dayanmaktadır:

Makine, kontrolör ve kritik komponentler, açıklıkları yangına dayanıklı bir asansör kat kapısı ile korunan yangına dayanıklı bir makine dairesi veya yangına dayanıklı asansör boşluğunda yer alır.

Makine dairesi etkilenmediği sürece, yangının çıktığı kat ne kadar yüksekteyse asansörü kullanmak o kadar güvenlidir.

McGrail, özellikle bir yangın durumunda asansörlere dair bilgileri detaylandırır. Bunlardan bazıları şunlardır:

Asansör boşluğu duvarları yangına dayanıklı malzemelerden yapılır ve asansör boşluğu kapıları yangına dayanıklıdır.

Yangının yol açtığı ısı bir asansörü kontrol eden pek çok hassas elektronik komponente zarar verebilir (ve bu yüzden bunların yangına dayanıklı muhafazalarda bulunması gerekir).

  • Duman veya yangının kaynağı asansör makine dairesi içindeyse, ilgili asansörleri kullanmayın. Asansörü asla yangının çıktığı kata çıkarmayın.
  • Yangının çıktığı katın iki kat altında durun.

Jarboe ve Donoghue ise şunları söyler:

Yangın altıncı ya da daha alt katta ise, asansörleri kullanmayın.

Yangın ortamı nedeniyle, mekanik veya elektrikli sistemler ısıdan veya sudan etkilenebilir.

İtfaiyecilerin makine dairesiz asansörlerle ilgili soracağı önemli bir soru şudur: “Makine dairesi nerede?” Bazı yetkili makamlar birinci kat girişinde bulunmasını zorunlu kılmıştır.

Çıkarım: İtfaiyeciler, asansör lobisinde ve tipik bir makine odasının yangına 2 saat dayanıklı yapısının dışında bulunan makine dairesiz asansörlerin kontrolör ve bağlantı kesme anahtarlarının etkilerini tam olarak anlayamadılar. Isıya en duyarlı komponentlerden biri olan asansörün beyninin makine dairesiz asansörde korunmadığını anlamış görünmüyorlar. Makine dairesinin yerini bilmek önemli olsa da bu riski ortadan kaldıran bir durum değildir.

ASME A17.1-2016’da Yer Alan Kurallar [1]

Madde 2.1.1.1.1 şöyle der, “Yangına dayanıklı bir yapının gerekli olduğu durumlarda, asansör boşlukları bina yönetmeliği kurallarına uygun olarak kapatılacaktır.”

Madde 2.1.1.1.2 şöyle der, “Yangına dayanırlık derecesi bulunan asansör boşlukları arasındaki bölmeler ve (a) asansör boşluğu dışındaki makine alanları (b) makine daireleri (c) asansör boşluğu dışındaki kontrol alanları (d) kontrol odaları …”

Madde 2.1.1.1.3 şöyle der, “Asansör boşluğu muhafazasının açıklıkları bina yönetmeliği kurallarına uygun bir yangına dayanırlık derecesi olan erişim kapıları veya girişlerle korunmalıdır.”

Madde 2.3.3.1 şöyle der, “Asansör boşluğu tamamen kapalı olmalı ve yangına dayanırlık derecesine sahip olmalıdır.”

Madde 2.7.1.1.1 şöyle der, “Makineler, motor kontrolörleri, kasnaklar ve diğer makine aksamının yer aldığı alanlar bina yönetmeliği kurallarına uygun olarak yangına dayanıklı bir muhafaza içerisinde binanın geri kalanından ayrılmalıdır.”

Madde 2.7.1.1.2 şöyle der, “Daire ve alanda bulunan açıklıklar bina yönetmeliği kurallarına uygun olarak yangına dayanıklı erişim kapılarıyla kurunmalıdır.”

Çıkarım: A17.1 makine ve kontrolörlerin binanın geri kalanından ayrılmış yangına dayanıklı bir muhafaza içinde bulunmasını bekler.

ASME A17.4-2015’te yer alan kurallar [2]

A17.4, prensipte, kontrolörün bir makine alanında bulunduğunu varsayar.

IBC 2018’de Yer Alan Kurallar [10]

IBC 2018’deki Madde 3005.4 şöyle der, “ Asansör boşluğunun dışında, fakat bağlantılı olan ve asansör boşluğuna açılan asansör makine daireleri, kontrol odaları, kontrol alanları ve makine aksamı alanları yangın bariyerleri ile çevrilmelidir… Yangına dayanıklılık derecesi makine aksamı muhafazasının derecelendirmesinden daha düşük olmamalıdır.”

Madde 3007.5 şöyle der, “İtfaiye erişim asansörünün asansör boşluğu, Bölüm 713’e uygun bir biçimde bir kuyu muhafazasına yerleştirilmelidir.” Burada sözü edilen Bölüm 713’te kuyu ile ilgili, yangına dayanıklılık derecelendirmesi de dahil olmak üzere, minimum gereksinimlerden söz edilmektedir.

Madde 3007.6 şöyle der, “İtfaiye erişim asansörü kapalı bir itfaiye erişim lobisine açılmalıdır. “

IBC 2018’deki Madde 3007.8.1 şöyle der, “ Asansör boşluğu ve makine dairesi dışında bulunan ve çalışma veya bekleme konumuna geçiren elektrik telleri veya kablolar ile itfaiye erişim asansörlerinin kontrol sinyalleri, kabin ile iletişim kuran sistemleri, aydınlatma, ısıtma, klima tesisatı, havalandırma ve yangın algılama sistemleri aşağıdaki yöntemlerden biri ile korunmalıdır:

Gerekli kritik devrelerin kalınlığı için kullanılan kablolar UL 2196’ya göre belirlenmeli ve yangına en az 2 saat dayanacak bir dayanırlık derecesine sahip olmalıdır.

Elektrik devresi koruyucu sistemleri yangına en az 2 saat dayanacak bir dayanırlık derecesine sahip olmalıdır.

Elektrik devresi koruyucu sistemleri kendi şartlarına uygun biçimde monte edilmelidir.

Yangına en az 2 saat dayanıklı bir yapı.

Yangın tahliye asansörüne yönelik kurallar Bölüm 3008’de tanımlanmıştır. Yangın etkisine karşı korunma ile ilgili hususlar Bölüm 3007’de yer alan tanımlarla aynıdır.

Çıkarım: IBC, yalnızca elektrik telleri ve kabloların asansör boşluğu ve makine dairesinin bulunduğunu yangına dayanıklı muhafazanın dışında olabileceğini varsayar. Bu durumda yani dışarıda olduğunda dahi, elektrik telleri ve kabloların yangına 2 saat dayanıklı olmasını zorunlu tutar.

NFPA 101 (2018)’de Yer Alan Kurallar [18]

NFPA 101 şöyle der, “ Mevcut asansörler dışında, tahliye çıkış seviyesinin 50ft (15m) üzerini veya tahliye çıkış seviyesinin 30ft (9.1m) altını aşan bir seyir mesafesi olan asansörlere yönelik sabit haldeki ekipmanı bulunduran asansör makine dairelerinde itfaiyecilerin acil durum operasyonları sırasında ısının kontrol altında tutulması için havalandırma veya klima sistemi bulunmalıdır.”

Çıkarım: NFPA 101 ekipmanın yüksek ısıya duyarlı olduğunu ve sıcaklık kontrollü bir ortamda bulunması gerektiğini kabul eder.

EN 81-72 (2015)[8] ve –76 (2011)[9]’da Yer Alan Kurallar

EN 81-72’deki Madde 5.7.1 şöyle der, “Asansör makinesinin ve ilgili ekipmanın yer aldığı bölme en az asansör kuyusu ile aynı derecede yangına karşı koruma altında olmalıdır.”

EN 81-72’deki Madde 5.7.2 şöyle der, “Makine aksamının yer aldığı alan kuyunun dışında ve yangına karşı korunaklı alanın dışında bulunduğunda, en az yangına karşı korunaklı alan(lar)la aynı derecede yangına karşı dayanıklı olacak şekilde korunmalıdır.” Yangına karşı korunaklı alanlar arasındaki bütün bağlantılar (örn, elektrik kabloları, hidrolik borular vb.) da benzer şekilde korunmalıdır.”

EN 81–76 asansörün yangına dayanıklı bir yapı ile yangın ve dumanın etkilerinden korunduğunu varsayar.

Çıkarım: EN 81–72 ve –76 tüm ekipmanın yangına dayanıklı bir alanda korunmasını gerektiğini söyler.

Yazarınızın hipotezine göre, itfaiye asansörleri ve yolcu tahliye asansörlerine yönelik global kurallar daha çok makine daireli (MR) asansörlere göre olup makine dairesiz (MRL) asansörlerin kendine özgü özelliklerini göz önüne almamaktadır.

BS 9999:2017’de Yer Alan Kurallar[3]

Madde 3.72.2 tahliye asansörünü şöyle tanımlar, “Engelli ve yardıma gereksinimi olan kişiler için tahliye sırasının bir parçası olarak kullanılan, uygun yapısal ve elektriksel koruma ile yangın korumasına sahip, eğitimli ve yetkili bir kişi tarafından kontrol edilebilen asansör.”

Madde 3.72.3 itfaiye asansörünü şöyle tanımlar, “Yangınla mücadele eden itfaiye ve kurtarma ekiplerinin doğrudan kontrolü altında kullanılabilen koruma önlemleri, kontrolleri ve sinyalleri olan asansör. .. Asansör makine aksamı alanları asansör kuyusunun üzerine veya mümkün olduğu durumlarda kuyunun üst kısmına yerleştirilmelidir… Asansör kuyusunun dışında yer alan her tür makine, kasnak veya diğer ilgili ekipman kuyu ile aynı yangına karşı korunaklı bölmede bulunmalıdır.”

Madde 15.8 şöyle der, “Asansör kuyuları ya korumalı bir merdiven boşluğunun muhafazaları içerisinde bulunmalıdır ya da üzeri boyunca yangına dayanıklı bir yapı ile kapanmalıdır.”

Çıkarım: BS 9999 tüm ekipmanın yangına dayanıklı bir alanda korunmasını gerektiğini söyler.

CIBSE Kılavuz D (2015)[4] ve CIBSE Kılavuz E (2010)[5]’de yer alan Kurallar

CIBSE Kılavuz D ve CIBSE Kılavuz E karşılıklı olarak birbirine referansta bulunurken EN 81-72 ile BS 9999’a da referansta bulunur.

CIBSE Kılavuz D’deki Madde 6.3.1 şöyle der, “Katlarda, asansör kabininde ve asansör kuyusunda bulunan elektrikli ekipman su etkilerine karşı korunmalıdır. “

Madde 6.3.3 şöyle der, “Makine dairesiz asansörlerde, suya karşı koruma ile ilgili karmaşık gereksinimlere uymak zorunda kalmamak için ekipmanın kuyu alt boşluğunun uzağında bulundurulması tercih edilmelidir.”

Çıkarım: Yangının ve yüksek ısının etkisi ele alınmamıştır. Makine dairesiz asansörlere atıfta bulunulduğunda, tek endişe suyla ilgilidir.

Madde 6.3.3 şöyle der, “Makine dairesiz Asansörler artık yaygın biçimde kullanılmaktadır; BS 9999 ve EN 81-72 kullanımlarına izin verir.”

Yorum: Yazarınız BS 9999 or EN 81-72’de makine dairesiz asansörlerin itfaiye asansörü olarak kullanımına hangi maddelerin özel olarak izin verdiğini bulamadı.

ISO/TS 18870’de Yer Alan Kurallar[12]

Madde 4.2 şöyle der, “Asansör kuyuları ve makine daireleri veya kuyunun dışında bulunan makine aksamı alanları tamamen kapatılmalıdır. Asansör tedarikçisi ile bina yönetimi tarafından belirlendiği üzere, muhafazalardaki ısı ekipman için kabul edilebilir seviyede tutulmalıdır.”

Çıkarım: Yangının ve yüksek ısının etkisi ele alınmamıştır. Makine dairesiz asansöre atıfta bulunulduğunda, tek endişe suyla ilgilidir.

ISO/TR 25743 Requirements[13]

Asansör mühendisleri ve itfaiyeciler tarafından hazırlanan, asansörlerin tahliye amaçlı kullanımını inceleyen teknik rapor asansörün makine daireli bir asansör olduğu varsayımına dayanmaktadır. Makine dairesiz asansörlere dair bir referans bulunmamaktadır.

NBC 2016 Requirements[17]

Asansörlerin yangından korunmasını sağlamak amacıyla, NBC asansörün veya asansör kümesinin duvarlarının yangına 2 saat, kat kapılarının ise 1 saat dayanıklı olmasını şart koşar.

NBC 2016’daki tahliye asansörleri ile ilgili kural ISO 18870’den alıntılır ve şöyle der, “Asansör kuyuları ve makine daireleri veya kuyunun dışında bulunan makine aksamı alanları tamamen kapatılmalıdır.”

Çıkarım: İtfaiye asansörleri için açıkça belirtilmemiş olsa da, Hindistan’daki NBC bütün ekipmanın yangına dayanıklı muhafazalarda tamamen kapalı bulundurulmasını bekler.

CTBUH Acil Durum Tahliye Asansörü Sistemleri Kılavuzunda Yer Alan Gereksinimler [6]

Yüksek Binalar ve Kentsel Yaşam Alanı Konseyi’nin (CTBUH) Acil Durum Tahliye Asansörü Sistemleri kılavuzu acil durum tahliye asansörlerinin çevresinin ve asansör boşluğunun yangına 2 saat dayanacak şekilde inşa edilmesini önermektedir.

Çıkarım: CTBUH, acil durum tahliye asansörlerin MR asansör olduğunu varsayıyor gibi görünmektedir.

ISO/TR 16765 (2003) Requirements[11]

Bu standart yakında ISO/TR 8101-10 ile değişecek olsa da, makine dairesiz asansörlerinin itfaiye asansörü olarak kullanılmasıyla ilgili ilk görüşler hakkında bazı bilgiler vermektedir. Japonya ve Güney Kore, makine dairesiz asansörlerinin itfaiye asansörü olarak kullanımına kesinlikle “hayır” demişken, Avustralya ve Yeni Zelanda kullanımlarına izin vermişti. Standardın kapsamına giren ülkelerin geri kalanı bunu ya dikkate almamış ya da bu konuda sessiz kalıştır.

Çıkarım: Makine dairesiz asansörlerin ilk günlerinde, hızlarının düşük olması nedeniyle kullanımları itfaiye asansörlerinin kritik bir gereksinim olmadığı alçak katlı binalarda sınırlıydı.

Özet

İncelenen standart ve yönetmeliklerde şu konular ele alınmıştır:

Bütün standart ve yönetmeliklerin içeriğinde itfaiye/ tahliye asansörleri ile ilgili maddelerdeki amaç yangın/ yüksek ısı etkisinden korunmasını ve böylelikle yangın kısıtlamaları altında güvenli bir biçimde çalışmasını sağlamaktır.

Standartlar/yönetmelikler itfaiyeci / tahliye asansörlerinin güvenli bir biçimde çalışmasını sağlayan bütün kritik komponentlerin yangına dayanıklı muhafazalar içinde tutulmasını beklemektedir. Standart ve yönetmelikler kapalı makine daireli asansörlerinin ve kuyularının kritik komponentlerin tutulacak en güvenli yerler olduğunu kabul etmektedir.

Standartlar/yönetmeliklerde makine dairesiz asansörlere özgü riskler tanımlanmamaktadır.

Standartlar ve yönetmeliklerde kontrolörler ve diğer kritik komponentlerin makine aksamı alanlarının veya asansör boşluğunun dışarısında bulunma olasılığından bahsedildiğinde, kritik komponentlerin makine aksamı alanı veya asansör boşluğunun yangına dayanıklılık özelliklerine benzer özelliklere sahip muhafazalarda tutulmasına vurgu yapılmaktadır.

İtfaiyeci asansörleri ve yolcu tahliye asansörlerine yönelik belirlenen kuralların makine daireli asansörlere dayandığı ve makine dairesiz asansörünün hendine özgü özelliklerini dikkate almadığı sonucuna varılabilir.

Özette Söz Edilenlere Karşı Görüşler

Görüş 1: Makine dairesiz kontrolör kabinleri EN 81-58 (2018) kurallarına göre test edilmiştir. EN81-58’in girişinde standartta kat kapılarının bir yangın bariyeri işlevi görebilme becerisini test etmek üzere bir prosedür bulunduğunu söylenir. Bu standart kontrolör kabinleri için kabul edilebilir bir ön koşul olarak düşünülse bile, test edilmiş kontrolör kapısıyla örtülen kontrolör komponentlerinin standartta belirtildiği gibi ortalama 140-360°K’lık sıcaklık artışına dayanabilmesi gerekir.

Görüş 2: Kontrolör ve bağlantı kesme anahtarları yangından korunan bir alanda başka bir yere yerleştirilebilir. Bu şekilde, açıkta bulunan kontrolör ve bağlantı kesme anahtarlarını etkileyen bir yangın riskini ifade ederken, bakım sırasında ortaya çıkabilecek riskleri de artırır. Düzenlemesi itibariyle, makine dairesiz asansörlere doğrudan sesli/görsel erişim sağlamanın mümkün olmaması makine dairesiz asansör bakımının etkinliğini kısıtlar. Kontrolör ve bağlantı kesme anahtarlarını başka bir yere terleştirmek bu kısıtı artırır. Bazı tedarikçiler, lobideki kumanda panelinin arkasında diğer bütün ana komponetleri asansör boşluğuna monte edilen çok küçük bir yardımcı kontrolör kullanır. Bu, riski ortadan kaldırmaz.

Görüş 3: İtfaiye asansörleri ile acil durum tahliye asansörlerinin konumalı lobilerde bulunması beklenir ve böylelikle açıktaki ekipmanın tehlikeye ne kadar maruz kaldığı konusuna değinilir. Tahliye asansörleri için önerilmesine rağmen, itfaiye asansörleri için korumalı lobiler bir ön şart değildir. Bu mantık kontrolörü ve bağlantı kesme anahtarını korumak için bir temel kabul edilecek olursa, kat kapılarının yangına karşı dayanıklı olması kuralını ortadan kaldıracak şekilde genişletilebilir. Bu uygulanabilir bir durum değil.

Makine dairesiz İtfaiye Asansörleri ve Tahliye Asansörlerine Yönelik Öneriler

  1. Dünyanın dört bir yanındaki itfaiye departmanları, makine dairesiz asansörleri ile ilgili özellikler ile kontrolör ve bağlantı kesme anahtarlarının kat seviyesinde açıkta bulunması konusunda derhal eğitilmelidir. İlgili kritik konularda eğitilmeleri gerekir.
  2. İtfaiye asansörleri veya tahliye asansörleri Jarboe ve O’Donoghue tarafından belirtildiği gibi kontrolör ve bağlantı kesme anahtarlarının konumuna göre makine dairesiz asansörler olarak tanımlanmalıdır. Kısıtlamalarla ilgili yeterli miktarda uyarı bulundurulmalıdır.
  3. Makine dairesiz asansörlere özgü zorluklar nedeniyle, asansör bakım şirketi personelinin de itfaiyecilere / acil durum personeline rehberlik etmek için sahada hazır bulunması önerilir.
  4. Asansörün güvenilirliği açısından kritik olan kabin, kapılar, kontrolörlere ait komponentler, bağlantı kesme anahtarları ve yangına dayanıklı asansör boşluğu ve makine dairesi dışında bulunan diğer bütün komponentler yüksek ısıya maruz kalma olasılığına göre tasarlanmalıdır.
  5. Açıktaki kontrolörlere ve bağlantı kesme anahtarlarına ısı sensörleri takılmalıdır. Bu sensörler, sıcaklık kritik eşiğe ulaştığında asansörü Faz 1’e dönmeye zorlamalıdır.
  6. Makine dairesiz kontrolör kapıları ve bağlantı kesme anahtarlarının, kontrolör kapısının açık kalması durumunda asansörün çalışmasını engelleyecek bir anahtarla çalışması önerilmektedir. Bu ayrıca belli bir lobide bulunan kullanıcıların tehlikeli gerilimli devrelere maruz kalmamasını ve asansörün vandalizmden korunmasını sağlayacaktır.

En azından, makine dairesiz itfaiye ve tahliye asansörleri bunların zorunlu olması gerekmektedir zira bu kurallara uyulmadığı takdirde makine dairesiz asansörler bu tür uygulamalarda kullanılmamalıdır.

TAK Mathews dikey taşıma sektöründe otuz yıla aşkın bir deneyime sahiptir. Mathews, Hindistan Standartları Bürosu tarafından asansör ve yürüyen merdiven yönetmeliklerinin yeniden yazılması için oluşturulan ET25 komitesinin P-4 paneli temsilcilerinden biridir. Hindistan Ulusal Bina Yönetmeliğinin asansörler ve yürüyen merdivenlere yönelik kısmını yazmakla görevli CED 46: P16 panelinin organizatörüdür.

Referanslar / References

[1] The American Society of Mechanical Engineers. ASME A17.1, Safety Code for Elevators and Escalators, U.S. (2016).

[2] The American Society of Mechanical Engineers. ASME A17.4, Guide for Emergency Personnel, U.S. (2015).

[3] The BSI Standards Ltd. BS 9999: Fire safety in the design, management and use of buildings – Code of practice, London (2017).

[4] Chartered Institution of Building Services Engineers. CIBSE Guide D: Transportation Systems in Buildings, U.K. (2015).

[5] Chartered Institution of Building Services Engineers. CIBSE Guide E: Fire Safety Engineering, U.K. (2010).

[6] Council on Tall Buildings and Urban Habitat. Emergency Evacuation Elevator Systems Guideline, U.S. (2004).

[7] European Committee for Standardization. EN 81–58 Safety rules for the construction and installation of lifts – Examination and test – Part 58: Landing doors fire resistance test, (2018).

[8] European Committee for Standardization. EN 81-72 Safety rules for the construction and installation of lifts – Particular applications for passenger and good passenger lifts – Part 72: Firefighters Lifts, (2015).

[9] European Committee for Standardization. EN 81–76 Safety rules for the construction and installation of lifts –

Particular applications for passengers and goods passenger lifts – Part 76: Evacuation of disabled persons using lifts, (2011).

[10] International Code Council. International Building Code 2018, Illinois, U.S. (2018).

[11] International Organization for Standardization. ISO/TR 16765: Comparison of worldwide safety standards on lifts for firefighters lift, Geneva, Switzerland (2003).

[12] International Organization for Standardization. ISO/TS 18870: Lifts (elevators) – Requirements for lifts used to assist in building evacuation, Geneva, Switzerland (2014).

[13] International Organization for Standardization. ISO/TR 25743: Lifts (elevators) – Study of use of lifts for evacuation during an emergency, Geneva, Switzerland (2010).

[14] Jarboe, Theodore Lee and O’Donoghue, John. Elevator and Escalator Rescue: A Comprehensive Guide, PenWell Corporation, Oklahoma, U.S. (2007).

[15] Mathews, TAK. “MRLs, A Practical Alternative to MRs? Elevator Technology 22,” Proceedings of Elevcon 2018, International Association of Elevator Engineers (2018).

[16] McGrail, David M. Firefighting Operations in High-Rise and Standpipe-Equipped Buildings, PenWell Corporation, Oklahoma, U.S. (2007).

[17] Bureau of Indian Standards. National Building Code of India, New Delhi, India (2016).

[18] Life Safety Code. NFPA 101, National Fire Protection Association, Massachusetts, U.S.