Ülkemizde Asansör Periyodik Muayenesi ve EN 81-20

Yayın TarihiEylül-Ekim, 2017 Süleyman Özcan - Türkiye Liftinstituut B.V., Bölge Müdürü Yazdır

Merhaba Değerli Okurlarım,
Ülkemizde, asansörlerin periyodik şekilde kontrol edilmesi 2008 Kasım ayında yayınlanan Asansör Bakım ve İşletme Yönetmeliği ile zorunlu hale gelmişti. Böylece, asansörlerimizin Avrupa’daki gibi periyodik olarak kontrol edilir olmasıyla zamanla daha güvenli oldu ve olmaya da devam ediyor.

Asansör taahhüt firmalarının yaptıkları son kontrollerin çoğunluğunun etkin ve verimli olmadığının anlaşılmasından mıdır bilinmez, ülkemizde ki periyodik muayeneler, Batı Avrupa’daki uygulamalardan biraz farklı olarak, oldukça detaylı kontrol formları ile yapılmaya başlandı. Ama, şunu da söylemek gerekir ki, periyodik kontrolün detaylı olması, Modül H belgesine sahip asansör firmasının asansör son kontrolü sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor.

Sonraki süreçte, kontrolleri yapan mühendis meslektaşlarımızın tecrübeleri eğitimler ve yapılan kontolleri ile arttı. Bu durum periyodik muayenelerin daha verimli olmasını ve asansörlerin daha güvenli olmasını sağladı.

Bakanlığımız öncülüğünde atılan bu adımlar ile birlikte, ülkemizde asansör periyodik kontrol mevzuatı ve kontrol formları, en az ilgili harmonize standartlar kadar asansörlerin güvenlik seviyeleri ve sektörümüzün ilerlediği istikamet için belirleyici oldu ve olmaya devam ediyor. Sektörümüzdeki tüm paydaşlar, bu durumun farkında. Yani, herkes biliyor ki “muayene kuruluşunun kontrol formunda ne yazıyorsa o uygulanacak, ne eksik, ne fazla.”

Artık, Bakanlığımızın değerli yeklilileri, A Tipi Muayene Kuruluşlarımızın değerli temsilcileri, Federasyonumuzun ve sektörel derneklerimizin değerli temsilcileri teknik komite çalışmalarında bir araya gelmekte ve Periyodik Muayene mevzuatını ve kontrol formlarını değerlendirmekte ve ihtiyaç ve şartlara göre güncellemekteler. Böylece, kontrol formları ve mevzuat hakkında tüm paydaşlar görüşlerini iletiyor ve elele kontrol formları, mevzuat gerektiği zaman güncelleniyor. Söz konusu uygulamanın harika diyebileceğimiz bir yöntem olduğuna inanıyorum.

Geçenlerde, yukarıdaki paragrafta ifade etmeye çalıştığım yöntem ile hazırlandığını düşündüğüm EN 81-20 periyodik muayene kriterleri kontrol listesi bana da ulaştı. Kontrol formu o kadar detaylı ki, kabin etek sacının kaç derece açı yaparak bitmesi gerektiğinin ve eğimli kısmın yataydaki izdüşümünün ne kadar olması gerektiğinin değeri ve kontrol edilmesi gerektiği bile detaylı şekilde yazılmış. Emeği geçen herkese çok teşekkür ederim.

Ancak, tüm bunların yanında, TS EN 81-20 standardı ile gelen önemli yeniliklerin ifade edildiği 5.3.5 ve 5.3.15 maddelerinden bir bilgi veya kontrol yok. Asansör kat kapılarının kattaki kullanıcılar ve tekerlekli sandalye kullananlar için daha güvenli olmasını hedefleyen sarkaç deneyi hakkında, kabin kapısının kabin içindeki yolcular için daha güvenli olmasını sağlayan, yolcuların kilit açma bölgesi dışında kabin kapısını tamamen açıp sıkışmasını, yaralanmasını engelleyen sınırlandırma mekanizması hakkında bir bilgi veya kontol de yok. Yine, asansör güvenlik devresini doğrudan ilgilendiren 5.12.1.7 ve 5.12.1.8 maddeleri hakkında da bir kontrol yok. 5.12.1.7 maddesi TS EN 81-20 standardında “Bakım Çalışmalarında Koruma” olarak ifade edildiğine dikkatinizi çekmek isterim.

Yukarıdaki ifade ettiğim, kontrol listelerinde kendine yer bulamayan maddelerin iki ortak özelliği var:

  1. TS EN 81-20 kontrol dökümanında olmayan maddeler TS EN 81-20 standardı ile 1 Eylül 2017 tarihinden itibaren zorunlu hale gelen yenilikler.
  2. Yeni maddelerden bir tanesinin örnek olarak paylaştığımız standartta var olan başlığından (Bakım Çalışmalarında Koruma) da anlaşılacağı üzere hepsi kullanıcı, bakımcı ve kontrol mühendisinin güvenliği ve can güvenliği ile ilgili.

Söz konusu maddelerin kontrol formlarında yer almamasının iki tane de sonucu var:

  1. TS EN 81-20 standardı ile birlikte, can güvenliğini ilgilendiren önlemler asansör periyodik kontrollerinde kontrol edilmeyecek. Bu durumda acaba, can güvenliği ile ilgili şartları kaç tane asansör imalat firması, montaj firması, kaç tane komponentte, asansörde uygulayacak?
  2. Yeni standart TS EN 81-20 ile gelen yenilikler periyodik muayenelerde kontrol edilmeyince, TS EN 81-20 standardı 1 Eylül 2017’de ülkemizde ölü doğacak. Umarım yanılırım, umarım periyodik muayenelerde kontrol edilmese de can güvenliği ile ilgili yeni şartlar taviz verilmeksizin uygulanır ve asansör komponentleri ve asansörler TS EN 81-20’ye uygun şekilde imal ve monte edilir.

Asansör periyodik muayene dökümanlarını hazırlayan değerli sektör temsilcilerimizin, burada paylaşmaya çalıştığımız ve sektörde de sesli şekilde konuşulan, kullanıcı, bakımcı ve kontrol mühendisi güvenliği için önem arz eden konuları ivedilikle muayene formlarına ekleyeceklerini, asansörlerde can güvenliğine önemli bir katkıda daha bulunacaklarını temenni ediyoruz.

Sağlıklı ve güvenli kalın.