Özel Amaçlı Asansörler: Stoane Asansör

Yayın TarihiOcak-Şubat, 2019 Marius Paraipan, ELMAS Yazdır

BRAN, ROMANYA

“Drakula’nın Kalesini” sipariş asansör ile donatmak sayısız probleme neden oldu.

Drakula efsanesi ile ilişkilendirilen kalelerden biri olan 14’üncü yüzyılda inşa edilen Bran Kalesinde bulunan Braşov, Romanya’dan S.C. ELMAS SRL tarafından yaratılan Taş Asansör, türünün tek örneğidir. Sayısız ortakla çalışarak ELMAS, üniteyi Temmuz 2018’de teslim etmek, tarihi olarak sınıflandırılan öğeleri korurken üniteyi kuyuya monte etmek, birimi multimedya şovu ile donatmak, EN 81.1 sertifikasyonu elde etmek ve insan tahliyesi ve deprem, duman ve gaz tespiti ile ilgili emniyet özelliklerini dahil etmek gibi bazı zorluklarının üstesinden gelmiştir. Bu eşsiz 100% Romanya yapımı proje tünel ve kubbenin geometrisi tekrarlamayan bölümlere sahip olduğundan özel teknolojiler kullandı.

ELMAS tarafından imal edilen asansör, Bran Romanya’da Transilvanya’nın ortasında bulunan Bran Kalesinde uygulanan Zaman Tüneli projesinin bir kısmıdır. Araştırma sonuçları, 1377’de orta çağa ait hisarın içinde kaya tarafında geleneksel bir su haznesinin kazıldığını ortaya çıkarmıştır. Yüzyıllar sonra 1930’da hisar, mimar Karel Liman ile kuyunun elektrik motor tahrikli bir asansör kurmak için uygun olduğuna karar veren Kraliçe Maria’ya verilmiştir. Böylece kalenin dibindeki şu an kraliçe tarafından toplanan sanat eserlerini ve mobilyaları sergileyen bir müze olan Kraliyet Parkı ile irtibatlandırmak için kayada yatay bir galeri kazılmıştır.[1]

Yetmiş yıl sonra çok disiplinli bir ekip yüzyıllar yaşındaki kayanın bir kısmını bir asansör yerleştirmek üzere biçimlendirmiştir. Fikir ve gerçekleşmesi arasında yapımın ilkbahar 2017’de başlamasına kadar yıllar geçmiştir. Asansörün imalatından önce risk analizi gerçekleştirilmiştir ve projenin belgelenmesi ve onaylanması için dokümantasyon hazırlanmıştır.

İletişim aracı ihtiyaçlarını dahil etmek için ilerleme hızı esnek tutulmuştur (0.7 – 1.6 saniye/metre) ve altı fotoğraf ve video ekranı kabine monte edilmiştir, bu da medya şovunu istendiğinde değiştirmeyi mümkün kılmıştır.

Panoramik kabin cam duvarlar ve kapılar, kapasitif kontrol ve yedi kişilik (600 kg.) taşıma kapasitesi ile daireseldir.

Kabin

Taş Asansörün panoramik kabini daireseldir, 2.400 mm yüksekliğindedir ve yaklaşık 1.46 m2’dir. Otomatik cam kapılar ve paslanmaz çelik alt/üst çerçeve ile donatılmıştır. Asansör kapıları alt alttan mekanizmalı tahrikle açılan iki 900 x 2.200 mm.’lik panellerden oluşmaktadır. Zemin taştır, yaklaşık 2 cm. kalınlığındadır, sac metal destek üzerine monte edilmiştir.

Multimedya ekranlar 60 x 110 cm.’dir, siyah emniyet camı ile kaplanmıştır ve asansör kabininde bulunan ses/video sistemi ile tamamlanmıştır. Kabin tavan ve zemin süpürgeliği çevresinde LED aydınlatma ile donatılmıştır. Kabindeki ana kontrol kapasitiftir ve kart kontrolü yedek olarak sağlanmıştır. Kabin içindeki alarm butonu yerine asansör acil durumlarda çalıştırılabilecek kollu alarm sistemi ile sağlanmıştır.

Çatı, mahsur kalan kişilerin tahliyesi için münhasıran çalıştırılan bir kapak ile donatılmıştır. Kabin, arıza durumunda kabinde sıkışan kişiler ve sevk merkezi arasında özel telefon hattı yoluyla sesli iletişim sağlayabilen bir sistemle de donatılmıştır.

Tahrik Mekanizması

Taş Asansör, dişlisiz kalıcı mıknatıs senkronize elektrikli motordan oluşan elektrikli tahrikle sağlanmıştır. Tahrik mekanizmasının ana özellikleri aşağıdaki şekildedir:

  • Nominal güç: 7.9 kW
  • Nominal akım: 22.5 VAC
  • Hareketli tekerlek çapı: 240 mm
  • Hareketli kablo çapı: 6.5 mm
  • 2:1 elektrikli tahrik

Yüksek derecede rahatlık için yüksek kalite işlenmiş kılavuzlar ve poliamit tekerlekler, hareketli kabloların güzergâhı boyunca kullanılmıştır (örn. kabin çerçevesi, balans ağırlığı).

Tahliye Sistemi

Zorluklardan biri acil durum tahliyesi için bir çözüm bulmaktı. Bu kabin tavanı kapağından ve kuyunun tepesine monte edilmiş onaylı bir elektrikli cihazdan oluşmaktaydı. Asansör depremi, dumanı, sıcaklığı, nemi ve gazı tespit etmek için sensörler ile donatılmıştı. Herhangi bir risk tespit etmeleri halinde kabin üst kata yönlendirilecekti.

31 metrelik seyir dikkate alındığında asansör, tasarımcılarının insanları tahliye etmek için projenin onaylanması için gerekli olan özel bir çözüm bulması gerekti. İmalatçı tarafından onaylanan elektrikli halatlı vinçli bir monoray böylece üst emniyet açıklığına monte edildi. Elektriği asansör besleme devresinden ayrılmış olan bir devreden geliyordu.

Kabinde sıkışan insanların tahliyesi prosedürü aşağıdaki adımları içeriyordu:

İki eğitimli kişiden oluşan kurtarma ekibi üst kata yerleştirilmiş bir platform döşeyecekti. Bir kurtarma görevlisi özel askı takımını kuşanacak ve bunu elektrikli kaldıraç kancasına iliştirecekti.

Platform üzerindeki ikinci kişinin sürekli gözetimi altında kurtarma görevlisi asansör kabinine inecekti, elektrikli kaldıracın mobil kumandasını çalıştıracaktı.

Kabin çatı kapağının çalıştırılmasını takiben kurtarma görevlisi kabine inecek ve kurtarma askı takımını tahliye edilecek kişiye giydirecekti. Askı takımı bağlantılarını kontrol ettikten sonra kurtarma görevlisi ve tahliye edilen kişi üst kata yerleştirilmiş platforma tırmanmaya başlayacaktı.

Kurtarılan kişi platformdan alınacak ve kurtarma kolan takımı çıkarılacaktı.

Kurtarma görevlisi prosedürü diğer kişilerle tekrar edecekti.

Ana Kontrol Paneli

Taş Asansör, dizüstü bilgisayar vasıtasıyla asansörün çalışma parametrelerinin otomatik tanısına olanak sağlayan FST programlanabilir kontrol cihazı ile donatılmış bir ana kontrol paneli ile donatılmıştır. Mikro işlemci, asansör durumu ve gerçekleştirilecek sonraki depolanan komutlar için likit kristal bir ekrana sahiptir.

Ana kontrol paneli, güç kesilirse etkinleştirilen kesintisiz güç kaynağına bağlanır. Bu sistem, kabinin en yakın kata ilerlemesini ve kapıların o an açılmasını sağlar. Kontrol paneli emniyet devrelerinin tümü onaylanmamış ise kapıların kapanmasına veya asansörün kattan ayrılmasına geçit vermez.

Asansör Kuyusu

Boylamsal bölümde asansör kuyusu 1.900 mm nominal çapa, 4.700 mm üst emniyet açıklığına ve 3.600 mm alt emniyet açıklığına sahiptir. Üç ayrı kısımdan oluşur:

Üst kısımda asansör imalatçısı tarafından imal edilmiş bir metal yapı.

Üst kattan 7.500 mm yüksekliğe asansör kuyusu kumtaşından yapılma ilk yapısını koruyor (18'inci yüzyıla dayanan) ve tarihi anıt olarak sınıflandırılmıştır.

7.500 mm yükseklikten alt kata kadar kuyu betonarmeden yapılmıştır.

Asansör kurulumu öncesinde yukarıdaki üç alanı merkez almak gerekli olduğundan kuyuyu izlemek ve ölçmek için özel donanım kullanılmıştır. Tarihi anıt alanı için 3B tarama kullanılmıştır. Temel zorluklardan biri, kuyudaki asansörün bileşenlerini tarihi anıt alanına iliştirmek olmuştur, çünkü bu özel izinler gerektirmiştir ve restore edenlerin dikkatli gözetimi altında gerçekleştirilmiştir.