Engellilik!

Yayın TarihiOcak-Şubat, 2019 Abidin Güler - Vini Engelli Sistemleri Genel Müdür Yazdır

3 Aralık Dünya Engelliler Gününü unutmayınız…


Engellilik Ne Demektir? Bireylerin doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal, sosyal ve yaşın ilerlemesine bağlı olarak yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini karşılama güçlükleri olan ve korunma, bakım, rehabilitasyon ve destek hizmetlerine ihtiyaç duyan kişi ve kişiler” olarak ifade edilmektedir.

Engelli Erişilebilirliği

Erişilebilirlik, engellilerin toplumdaki diğer bireyler gibi bağımsız yaşayabilmelerini ve yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılımını sağlamak; fiziki çevreye, ulaşıma, bilgi ve iletişim teknolojileri ve sistemlerine eşit koşullarda sahip olmasını ifade etmektedir. Onların toplumsal hayata erişebilmelerinin engellenmesi, onların olmadığı bir toplumsal hayat ortaya çıkarmaktadır. Bu nedenle hayatın vazgeçilmezi olan yaşam alanlarında erişilebilirliğin sağlanması zorunludur.

Erişilebilirlik, sosyal hayata katılabilme açısından engelliler için son derece önemli bir konudur. Toplumsal yaşamın her alanında engellilerin de var olması demek, üretime katılmalarını teşvik etmek, eğitim, sosyal, kültürel ve sportif faaliyetlerde de yer almalarını sağlamakla mümkündür. Bunun için mekânların ve ulaşım sistemlerinin erişilebilir ve kullanışlı olarak düzenlenmesi gerekmektedir. Engellilerin Erişilebilirliği için evrensel tasarımlar yapılmalıdır. Engelliler için, “erişilebilirlik” bağlamında mimari çözümlerin yetersiz olmasının yanı sıra ulaşım güzergâhlarında karşılaşılan engeller, sosyal yaşamlarındaki en önemli sorunların da başında gelmektedir.

Engelliler Hakkında Kanun ve Erişilebilirlik

Kanunun amacı; engellilerin, temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek, doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek, toplumsal hayatta diğer bireylerle eşit koşullarda, tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.

Yapılaşmanın yoğun olduğu çevrede, engelli bireylerin erişilebilirliğinin sağlanması için planlama, tasarım, inşaat, imalat, ruhsatlandırma ve denetleme süreçlerinde erişilebilirlik standartlarına uygunluk sağlanmalıdır. Özel ve kamuya ait toplu taşıma sistemlerinde sürücü koltuğu hariç dokuz veya daha fazla koltuğu bulunan toplu taşıma araçlarının, engellilerin erişilebilirliğine uygun olması zorunludur. Bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olması gereklidir.

Sizler de zorunlu olmasanız dahi işletmenizi, engelli erişimine ve kullanımına uygun hale getirerek “Erişilebilirlik sertifikasına” sahip olabilirsiniz. Devletler engelli bireyler için her alana kolaylıkla ulaşabilmesi ve birine bağlı olmadan faaliyetlerini gerçekleştirebilmeleri için önlemler almalıdır.

Engelli Kişilerin Yaşadığı Sorunlar ve Çözümleri:

Engelliler, ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma, zihinsel engelli kişiler gibi gruplara ayrılır. Engelli bireylerin, günlük hayatta karşılaştığı sorunlara çözüm üretebilmek için kamu ve özel sektör çözümler bulmak için çalışmaktadır.

Engelli kişilerin yaşadığı sorunların bazıları, ulaşım, konaklama, taşıtlara kendi başına inip binememek, merdivenler, engelli aracının sığmadığı küçük kabinler, iş yeri ve binalarının önündeki eşikler, havuz ve denize girememek vb. Bu sorunları çözebilmek için geliştirilmiş çözümler ise; Engelli asansörleri, Hidrolik engelli platformları, Sonsuz vidalı engelli platformları, Merdiven yanı taşıma yatay platformlar, Mobil taşıyıcılar, Rampalar, Engelli tutamakları (wc. yatak yanı) , havuz platformları, Ulaşım yerlerine belirteçler konması şeklinde gösterilebilir.

Engellilerin yaşadığı sorunlara çözüm bulmada kamuya ve üretici firmalara büyük rol düşmektedir. Devlet, engelli kişiler için özellikle ulaşım, eğitim, tedavi gibi konularda kolaylıklar sağlamaktadır. Ancak bu daha da geliştirilmelidir. Engelli kişiler için kaldırımlarda rampalar yapılmalı, taşıtlara binip inmelerini kolaylaştıracak sistemler geliştirilmelidir.

Ortak kullanım alanları (okul, hastane, adliye, postane, belediye vb.) binaların girişlerine, merdiven yanları engelli platformları konulmalıdır ve bu platformların bulunması birçok ortak kullanım yeri olan kuruluşlarda zorunlu tutulmalıdır. Asansörler, platformları engelli araçları düşünülerek üretilmelidir. Bu konuda engelli platformu üreticisi firmalara büyük görev düşmektedir. Bu platformlar, engellilerin ihtiyaçları ve güvenlikleri düşünülerek, kaliteden ödün vermeden üretilmelidir. Görme engelli kişiler için anons, yürüme engelli olan bireyler için engelli aracının ölçülerine uygun platformun yanı sıra yine bu araçların üretiminde birçok noktaya dikkat edilerek üretim yapılmalıdır. Diğer sorunlardan biri de ortak kullanım alanlarındaki (okul, hastane, adliye, postane, belediye vb. ) binaların zeminlerinde kotlar minimize edilmeli ya da bu kotların önüne rampalar yapılmalıdır. Tatil yerlerinde havuzlara ve denizlere engelli kişiler için alternatif çözümler bulunmalıdır. Deniz kıyısı engelli rampası yapılması, havuzlara özel engelli platformu yerleştirilmesi şeklinde alternatifler bulunmaktadır.

Engelli Platformlarından Kimler, Nasıl Yararlanabilir?

Engelli kişilerin günlük yaşantılarında karşılaştıkları engelleri hayatlarından kaldırmak için engelli platformları üretilmeye başlanmıştır. Günümüzde engelli platformlarını belgeleriyle ve standartlara uygun olarak üretim yapabilen sayılı firma bulunmaktadır. Konut Asansörleri, Hidrolik engelli platformları, Sonsuz vidalı engelli platformu, Açık engelli platformları, Havuz platformları, Merdiven yanı engelli platformları, Koltuk tipi engelli platformları şeklinde alternatif üretimler yapılmaktadır. Engelli platformları halka açık kamusal alanlarda yapımı zorunlu bir araçtır. Asansör uygulamalarının, mimari açıdan kaynaklı yapımı mümkün olmayan alanlarda, engelli platformları % 100 çözüm noktasıdır. Engelli veya yaşlı olacağımızı unutarak inşa ettiğimiz veya inşa edilmiş yaşam alanların da engelli bireylerin de yaşam haklarını sağlamak zorundayız.

Görme ve yürüme engelli bulunan bedensel engelli kişiler için engelli platformları büyük öneme sahiptir. Bedensel engelli bulunan kişilerin eğitim ve tedavi, sosyal ve kültürel yaşamlarını kimseye ihtiyaç duymadan yürütebilmesi için engelli platformlarının birçok alanda bulunması gerekir. Yalnız bedensel engelli insanlar değil yaşlı nüfusta bazı aktivitelerini gerçekleştirmek için engelli platformuna ihtiyaç duymaktadır. Dünya nüfusu yaşlanmakta ve yaşlanma süreci ile ilişkili sakatlık yaygınlığı da artmaktadır. Yaşlı ve sakat kişi sayısının yaklaşık 80 milyon kişi olduğu ve her geçen gün arttığı gözlemlenmektedir. Dünyada değişen bu demografik yapı bireyler için zorlukları da beraberinde getirmektedir. Yaşlı insanların ve engelli insanların ekonomik, sosyal ve kültürel potansiyeli şu anda kullanım düzeyinin altındadır. Ancak toplumun genel olarak ekonomik ve sosyal yararı için bu potansiyelin kullanımındaki ihtiyacın artmakta olduğu kabul edilmektedir.

Sektör olarak erişilebilirlik uygulamalarında nelere dikkat edilmeli

Temel kullanıcıların engelli bireyler olduğunu ve tek başına kullanımını düşünerek uygulama yapılmalıdır. Bireylerin, engel koşulları da göz önünde bulundurulmalıdır. Yapılan uygulamalar, tekerlekli sandalye kullanıcıları, görme, duyma, uzuv kaybı olanlar, yaşlı ve yardıma muhtaç kişilerin kolay erişilebilirliğini sağlamalıdır. Doğa koşulları göz önünde bulundurulmalı, kullanıcıların korumalı, güvenlikli ve de uzun süreli kullanıma uygun ürün modelleri tercih edilmelidir.

Yapılacak olan ürünler; EN 81-41, TS ISO 9386-1, 2006/42/EC ve atıf yapılan diğer standartları da dikkate alarak imal edilmelidir. Bir kısım engelli bireylerin refakatçi nezaretinde hayatını sürdürmek durumda olabileceğini unutmamalıyız. Bu nedenle mimari yapının elverdiği ölçüde A, B ve C tipi tekerlekli sandalye ölçüleri göz önünde bulundurulmalıdır. Platform uygulamaları çizelge 1 deki gibi tercih edilebilir.

TS EN 12183’e ve/veya TS EN 12184’e göre standart A Tipi ya da B Tipi tekerlekli sandalyeyi yerleştirmek için, yeni binalarda platform tabanının üst görünüş boyutları; herhangi hassas kenar, fotosel veya ışık perdesi dahil, el tutamakları hariç olmak üzere verilen ölçülere eşit ya da daha büyük olmalıdır. Mevcut binalar için, yeterli yer olmadığında, diğer boyutlar düşünülebilir.

Yerel bina mevzuatları dikkate alınmalıdır. Halkın erişiminin olduğu binalarda platform uzunluğu, bir refakatçi için yeterli alanı sağlamak için 1.400 mm’den daha az olmamalıdır.