Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliğine Bakış

Yayın TarihiEylül-Ekim, 2018 Bülent Çarşıbaşı - EMO İzmir Şubesi Elektrik Mühendisi Yazdır

Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği 24.06.2015 tarih 29396 sayılı Resmi gazetede yayınlanmış, 18.11.2008 tarihli 27058 sayılı eski Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır. Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği yetki yönünden aksaklıkları nedeniyle, EMO’nun yasal itirazları dikkate alınarak o tarihteki adıyla Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından yeniden bir çalışmaya ihtiyaç duyularak değiştirilmesine karar verilmiştir. Bu çalışmalar neticesinde değişiklik 4 Mayıs 2018 tarih 30411 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak, Yönetmelik adeta ikiye bölünerek İşletme ve Bakım kısmı eski haliyle bırakılıp sadece Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği olarak yayınlanmıştır.

Yönetmelik değiştiği tarihten önce de Danıştay 10. Dairesi Esas No:2016/777 ve Karar No:201/4318 ile Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği yetki yönünden tamamının iptaline karar vermiştir. 26.10.2017 tarihindeki oy birliği ile alınan gerekçeli kararı bekleyen Bakanlık, bu kararı dikkate almayarak bugünkü tartışma konusu olan, daha çok A tipi muayene kuruluşlarının çalışmalarını yasallaştıran 4 Mayıs 2018 tarih 30411 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliğini yürürlüğe koymuştur.

Yasal mevzuatların hazırlanması, tüm paydaşların bundan memnun olması kolay değildir. Ülkemiz bugünlerde İdari bir yapılanma ile meşgul olduğu için, bu çalışmalar çok daha zor hale gelmektedir. Her ne kadar içerisinde itiraz ettiğim birçok maddelere rağmen benim de bulunduğum ASTEK Komisyonu marifetiyle uzun emekler verilerek hazırlanan bu Yönetmeliğin aksayan maddeleri için EMO, MMO, Sektör, A tipi Muayene Kuruluşları, Dernekler, Asansör Federasyonu ve diğer kuruluşlar çalışmalar yapmasına rağmen ortak bir paydada buluşulamamıştır. Sanırım bu gidişle 18-20 Ekim 2018 tarihinde İzmir’de yapılacak IX. Asansör Sempozyumunda en çok konuşulacak konu bu Yönetmelik olacaktır.

Yönetmelikle ilgili yazdığım bu makalede EMO kimliğimi bir yana bırakarak tamamen şahsi görüşlerim olduğunu baştan ifade ederek, konuyu inceledim. Öncelikle şunu belirtmeden geçemeyeceğim, 24.06.2015 tarih ve 29396 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol Yönetmeliği fiilen geçerli değildir ve en kısa sürede iptal edilen gerekçeler dikkate alınarak yeni Yönetmeliğin çıkartılması gerekir. Sorunlu olduğunu düşündüğüm maddeler ve gerekçeleri aşağıda sıralanmıştır.

4 Mayıs 2018 tarih 30411 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği;

MADDE 6 – (2) Başvuru aşağıdaki bilgi ve belgeleri içerir:

f) Asansör periyodik kontrol faaliyetlerini kapsayan ve değeri en az 1.000.000 TL tutarında olan mesleki ve mali sorumluluk sigorta poliçesi.

Görüş: Bu değer rakamsal olarak değil, yıllara sari olduğu düşünülürse, ileride sorun yaratabilir, İlgili İdare ile sözleşmenin yapıldığı tarihteki değerlere göre yapılması,

Periyodik kontrol dönemi ve yaptırma sorumluluğu

MADDE 8 – (1) Binada/yapıda sürekli olarak kullanılan asansörün periyodik kontrolü, yılda en az bir defa, Bakanlık tarafından yetkilendirilen ve ilgili idare ile protokol imzalayan A tipi muayene kuruluşuna yaptırılır.

Görüş: Önceden Yeşil etiket almış asansörler için bunun iki yılda bir yapılması, teşvik açısından ve A tipi Muayene Kuruluşlarının iş hacmini azaltması bakımından uygun olur diye düşünüyorum.

Periyodik kontrol esasları

MADDE 9 – (10) Tescil öncesi ilk periyodik kontrol ilgili uyumlaştırılmış Standartında veya buna karşılık gelen uyumlaştırılmış Türk standartında yer alan asansörün hizmete alınmadan önce muayene ve deneyler bölümünde öngörülen yükte ve hızda gerçekleştirilir. Bu aşamada kullanılacak olan yük, asansör monte eden tarafından temin edilir.

Görüş: Bu testlerin Onaylanmış kuruluş tarafından yapılması yeterlidir.

Periyodik kontrol ücretinin belirlenmesi

MADDE 10 – (3) Periyodik kontrol ücreti, ilgili idare karar organı tarafından belirlenen fiyatın ilgili idare payı ile birlikte KDV hariç toplamına eşittir.

Görüş: Bu bedelin alınmasının uygun olmadığını, vatandaşa ayrı bir yük getirdiğini düşünüyorum. Zaten Asansörlü binaların Çevre Temizlik vergisi adı altında alınan emlak vergi oranları daha yüksek olup, buradan ilave bir bedel alınması haksızlık olmaz mı?

Periyodik kontrol sonuçlarının değerlendirilmesi

MADDE 11 – (6) Kırmızı renkli bilgi etiketi iliştirilen ve güvensiz olarak tanımlanan asansörün kullanımına bina sorumlusu tarafından izin verilmez. Bu asansörün en fazla altmış gün içerisinde güvenli hale getirilmesi bina sorumlusunca sağlanır. Bu süre sonunda, A tipi muayene kuruluşu tarafından takip kontrolü yapılır. Takip kontrolü neticesinde güvenli hale getirilmediği belirlenen asansör, ilgili idare tarafından ana besleme sisteminden elektriğinin kesilerek mühürlenmesi yoluyla hizmetten men edilir. Söz konusu mühürleme işleminde ilgili idare tarafından EK-2’deki formata uygun tutanak üç nüsha olarak düzenlenir ve birer nüshası A tipi muayene kuruluşu ile bina sorumlusuna iletilir.

(8) Sarı renkli bilgi etiketi iliştirilmiş olan asansördeki uygunsuzlukların en fazla yüz yirmi gün içerisinde giderilmesi bina sorumlusunca sağlanır. Bu süre sonunda, A tipi muayene kuruluşu tarafından takip kontrolü yapılır. Takip kontrolü neticesinde güvenli hale getirilmediği belirlenen asansör, ilgili idare tarafından ana besleme sisteminden elektriğinin kesilerek mühürlenmesi yoluyla hizmetten men edilir.

Görüş: Her iki maddede de elektriği kesme yetkisinin İlgili İdare (Belediye veya İl Özel İdareleri) tarafından yapılmasının yasal olmadığı, bu yetkinin Dağıtım Şirketlerinin uhdesinde olduğu, hukuki bir soruna yol açacağı düşüncesindeyim.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Yetkilendirilen A Tipi Muayene Kuruluşunun Yükümlülükleri

Muayene personeli

MADDE 15 (3) Teknik yöneticinin, makina veya elektrik veya elektronik veya elektrik-elektronik veya elektronik ve haberleşme veya mekatronik alanlarında mühendislik/teknoloji fakültelerinin birinde yükseköğrenimini tamamlamış olması, konu ile ilgili olarak en az üç yıllık muayene ve/veya sektör tecrübesinin bulunması ve tam zamanlı olarak istihdam edilmesi gerekir.

(4) Muayene elemanının makina veya elektrik veya elektronik veya elektrik-elektronik veya elektronik ve haberleşme veya mekatronik alanlarında mühendislik/teknoloji fakültelerinden birinde yükseköğrenimini tamamlamış olması gerekir. İlk kez muayene elemanı olarak görevlendirilecek olan adayın en az 100 adet asansörün periyodik kontrolüne katılım şartını sağlaması zorunludur.

Görüş: Teknik Yönetici ve Muayene elemanlarının ilgili Odalar; Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) ve Makine Mühendisleri Odası (MMO) nun yetkilendirdiği Mühendisler olmalı. Çünkü Üniversitelerden artık farklı dallardan mezun olan ve Asansör işini yapabilecek branşların belirlenmesi kararını Odalar vermeli. Örneğin Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği, Güç Mühendisliği, Enerji Sistemleri Mühendisliği, Yazılım Mühendisliği, İmalat Mühendisliği gibi yeni Mühendislik dallarından mezun olanlar da sektörde çalışma olanağı olabilir.

Uygulamaya ilişkin esaslar

MADDE 16 – (1) Binada/yapıda sürekli olarak kullanılan asansörün periyodik kontrolü, A tipi muayene kuruluşu tarafından yılda en az bir defa yapılır.

Görüş::Yeşil etiketli asansörler için iki yılda bir yapılabilir

(12) A tipi muayene kuruluşu, periyodik kontrolde asansörler için ulusal imar mevzuatında belirtilen gereklilikleri de esas alır.

Görüş::Belediyelerin görevleri neden A tipi muayene kuruluşlarına veriliyor, İmar mevzuatına uygunluğu Yapı Denetim tarafından önceden denetlenmiş olması gerekmiyor mu?

Kontrol sayısı

MADDE 18 – (1) Muayene elemanı, bir tam gün içerisinde en fazla beş adet asansörün periyodik kontrolünü yapar.

Görüş:: Burada durak sayısını da dikkate almak gerekmez mi? Artık 20 ve daha fazla duraklı binalar çoğalmaya başladı. Bu sayı 10 duraktan fazla olan asansörler için 4 ve daha yüksek binalar için yeniden düzenlenmelidir.

(2) Muayene elemanı, bir tam gün içerisinde en fazla on adet asansörün takip kontrolünü yapar.

Görüş:: 20 ve daha fazla duraklı binalar çoğalmaya başladı. Bu sayı 10 duraktan fazla olan asansörler için 8 ve daha yüksek binalar için yeniden düzenlenmelidir.

(3) Muayene elemanı, bir tam gün içerisinde birinci fıkrada belirlenmiş olan miktardaki periyodik kontrol sayısı üzerinden gün içerisinde tamamlayamadığı periyodik kontrol sayısının en fazla iki katı kadar miktarda takip kontrolü yapar.

(4) Muayene elemanı, bir tam gün içerisinde en fazla iki adet asansörün tescil öncesi ilk periyodik kontrolünü yapar. Söz konusu muayene elemanına ilave periyodik kontrol ve/veya takip kontrolü yaptırılamaz. Ancak bir işgünü içerisinde en fazla üç adet asansörün tescil öncesi ilk periyodik kontrolü, söz konusu asansörlerin aynı mahallede bulunması halinde yapılır.

Görüş: Bu sayı 20 duraktan fazla olan asansörler için bir adet asansörün tescil öncesi periyodik kontrolünü yapabilir olarak düzenlenmelidir.

Kontrol raporu

MADDE 20 (7) Rapor, A tipi muayene kuruluşu tarafından posta, elektronik posta, elden teslim veya kısa mesaj ile bilgilendirmek suretiyle kendi internet sitesinden ilgili taraflara erişim sağlanarak iletilir. İletime dair bütün bilgiler Bakanlığa ispatlanmak üzere dokümante edilir ve en az iki yıl boyunca saklanır.

Görüş: Asansör ömrü buyunca.

Periyodik kontrol ücretinin tahsili

MADDE 23 – (2) Tescil öncesi ilk periyodik kontrol ücreti ise asansör yaptırıcısından periyodik kontrol ücretinin üç katı olacak şekilde KDV dahil olarak A tipi muayene kuruluşunca tahsil edilir.

Görüş: Onaylanmış Kuruluşun raporu alındıktan sonra periyodik kontrol ücretinin 10 durağa kadar olan binalarda iki katı, daha çok duraklı asansörlerde üç katı olabilir.

(3) İlgili idare tarafından talep edilmesi ve protokolde belirtilmesi durumunda EK-1’de yer alan taban ve tavan fiyat aralığında ilgili idarece belirlenen fiyatın azami % 10’unu protokol yapılan ilgili idareye A tipi muayene kuruluşunca aktarılır.

Görüş: Bu bedelin alınmasının (Periyodik kontrol ücretinin en az % 10’u kadar ) uygun olmadığını, vatandaşa ayrı bir yük getirdiğini düşünüyorum.

Tarama

MADDE 32 – (1) A tipi muayene kuruluşu, protokol imzaladığı ilgili idarenin sınırları dahilinde tarama yaparak asansörlerin adresleri ile sayısını belirler ve ilgili idare ile paylaşır.

Görüş: Tarama A tipi muayene kuruluşları dışında ise ilgili Sanayi İl Müdürlükleri, v.b kuruluşlardan da gelen bilgilerle ilgili idare tarafından A tipi muayene kuruluşlarıyla paylaşılır.

Diğer hususlar

MADDE 33 – (1) Periyodik kontrol aşamasında asansör üzerinde A tipi muayene kuruluşunca yapılacak deneyler, tekrarlamadan kaynaklanan aşırı yıpranma veya asansörün güvenliğini azaltacak gerilimlere sebep olmayacak şekilde yapılır.

(2) Periyodik kontrolde asansör güvenlik tertibatı ve tampon gibi donanımlarda A tipi muayene kuruluşunca yapılacak olan deneyler, konu ile ilgili standartlarda belirtildiği üzere taşıyıcı boşken ve düşük hızda yapılır.

(3) Bir defaya mahsus tescil öncesi ilk periyodik kontrol ilgili uyumlaştırılmış standartında veya buna karşılık gelen uyumlaştırılmış Türk standartında yer alan asansörün hizmete alınmadan önce muayene ve deneyler bölümünde öngörülen yükte ve hızda A tipi muayene kuruluşunca gerçekleştirilir. Ancak Asansör Yönetmeliği (2014/33/AB) kapsamında söz konusu asansörün son kontrolü, birim doğrulama veya son muayene gibi uygunluk değerlendirme yöntemlerinden biriyle onaylanmış kuruluş tarafından yapılmış ise tescil öncesi ilk periyodik kontrol yüksüz ve düşük hızda yapılır.

Görüş: Bu testlerin Onaylanmış kuruluş tarafından yapılması yeterlidir. Ancak; şüpheli bir durum tespit edilirse bu testlerin yapılması gerekir.