TS EN 81-20 ve 50:2014 ile Gelen ve Asansör Kabinini İlgilendiren Bazı Değişiklikler

Yayın TarihiOcak-Şubat, 2018 Metin Ağaya - Fupa Asansör İmalat ve Ar-Ge Müdürü Yazdır

2014 yılından beri kullanılagelen TS EN 81-20 ve 50 standartları, üç yıllık geçiş sürecinin sonunda 1 Eylül 2017 tarihi itibariyle ülkemizde zorunlu hale geldi. Bu standartlar TS EN 81-1 ve TS EN 81-2 standartlarının yerine geçmiş oldu. Yapısal olarak TS EN 81-1 ve TS EN 81-2’den farklılaştığı gibi, bu yeni standartlarda da yolcu, montaj ve bakım personelinin emniyetini artırmaya yönelik yeni ilave edilmiş veya değişikliğe uğramış maddeler bulunmaktadır. Son 20 yıldır gördüğümüz en kapsamlı değişiklikler bu standart ile birlikte gelmiş oldu.

Bilindiği üzere TS EN 81-20, asansörlerin yapım ve montajı için güvenlik gerekliliklerini, TS EN 81-50 ise asansör ve asansör bileşenlerinin tasarım kuralları, hesaplamalar ve testlerini içermektedir.

TS EN 81-20 ve 50 ile asansör kabinini ilgilendiren yeni ilave edilen veya değişen maddelerden bazılarını burada, bu sayfalarda özet mahiyetinde incelemeye çalışacağız. Konu ile ilgi daha detaylı bilgilere TSE’den satın alınabilen TS EN 81-20 ve TS EN 81-50 standartlarından erişilebilinir.

Kabin duvarlarının dayanımı ve ilgili testler, [5.4.3.2.2]

Kabinin her bir duvarı aşağıdaki dayanım şartlarını sağlamalıdır;

Kabin duvarının iç yüzeyinde herhangi bir noktada 5 cm2 lik yuvarlak veya kare bir alana 300 N’luk dik bir kuvvet uygulandığında 1mm’den büyük kalıcı şekil değişikliği, 15 mm’den büyük elastik şekil değişikliği oluşmamalıdır.

Kabin duvarının iç yüzeyinde herhangi bir noktada 100 cm2 lik bir alana 1000 N’luk dik bir kuvvet uygulandığında 1 mm’den büyük kalıcı şekil değişikliği oluşmamalıdır.

Kabinde kullanılan bazı malzemelerde alev almazlık gereksinimi, [5.4.4]

Kabin gövdesinin yapı desteklemesi, alev almaz malzemelerden yapılmalıdır. Kabin zemini, duvar ve tavan kaplama malzemeleri, aşağıda listelendiği gibi TS EN 13501-1’in gereklerine uygun olmalıdır:

  • Zemin kaplaması: C fl -s2;
  • Duvar: C-s2, d1;
  • Tavan: C-s2, d0.

Boya rötuşları, duvar üzerindeki 0,30 mm’ ye kadar lamineler ve çalıştırma tertibatı gibi donanımlar, aydınlatma ve göstergeler yukarıdaki gereklerden hariç tutulmuştur.

Kabin içinde kullanılan aynalar veya diğer cam tamamlayıcılar, kırılabilir malzemeden ise, TS EN 12600 standardı Ek C’ye göre B veya C moduna uygun olmalıdır.

Kabin tavanı üzerinde belirli bir çalışma alanı gereksinimi ve bu alanın mukavemet gereksinimi. [5.4.7.1.a]

Kabin çatısı, Madde 5.2.5.7.1’de belirtildiği gibi azami insan sayısına dayanacak şekilde yeterli dayanıma sahip olmalıdır. Kabin çatısında, 0,30 m x 0,30 m’lik bir alan üzerine herhangi bir noktada asgari 2000 N’luk bir kuvvet uygulandığında kalıcı olarak şekil değiştirmemelidir.

Kabin tavanı üzerindeki çalışma alanında kaymaz yüzey gereksinimi, [5.4.7.1.b]

Kabin tavanı üzerinde çalışırken veya çalışma alanları arasında hareket etmek için ihtiyaç duyulan kabin çatı yüzeyi, kaymaya müsaade etmemelidir. Detaylı bilgi için EN ISO 14122-2 Madde 4.2.4.6.

Kabin tavanı üzerinde korkuluk eteği gereksinimi, [5.4.7.2.a]

Kabin tavanı üzerine konumlandırılmış, asgari 0,10 m yüksekliğinde korkuluk eteği yer almalıdır. Korkuluk eteği; kabin çatısının dış kenarı üzerinde olabileceği gibi kabinin dış kenarı ile eğer 5.4.7.4’e uygun korkuluk kullanılmışsa korkuluk pozisyonu arasında bir yere de yerleştirilebilir.

Emniyet korkuluğunda dayanım gereksinimi, [5.4.7.4]

Emniyet korkuluğunun en üstünde herhangi bir noktaya 1000 N’luk bir kuvvet dik olarak uygulandığında, 50 mm’den daha büyük elastik şekil değiştirme oluşmamalıdır.

Emniyet korkuluğu yükseklileri, [5.4.7.4.b]

Emniyet korkuluğu ve kuyu duvarı arasında kalan mesafenin korkuluk yüksekliği ile olan ilişkisi şu şekilde değişmiştir;

Bu mesafe 0,50 m’ye kadar olduğunda korkuluk yüksekliği en az 0,70 m,

Bu mesafe 0,50 m’yi aştığında korkuluk yüksekliği en az 1,10 m olmalıdır.

Kabin içi aydınlatma şiddeti en az 100 lüks olmalıdır. [5.4.10.1]

Kabin, en az 100 lüks (lux) şiddetinde bir aydınlatma sağlayacak kalıcı olarak montajı yapılmış elektrikli aydınlatma ile donatılmalıdır.

Kabin içi acil durum aydınlatması. [5.4.10.4]

Bir acil durum aydınlatması aşağıda belirtilenlerde en az 1 saat ve en az 5 lüks ışık şiddeti sağlamak üzere otomatik şarj edilen acil aydınlatma donanımı sağlanmalıdır;

  1. a) Kabinde ve çatısında bulunan her bir alarm başlatma cihazında,
  2. b) Kabin merkezinde zeminin 1 m üstünde,
  3. c) Kabin çatısının merkezinde zeminin 1 m üstünde.

Kabin kapısı eteği (kabin kapısı koruma sacı) mukavemet gereksinimi, [5.4.5.3]

Kabin eteğine durak tarafından dik olarak 5 cm²’lik yuvarlak veya kare bir alana 300 N’luk bir kuvvet uygulandığında, kabin etek sacı 1 mm’ den daha büyük kalıcı şekil değişikliğine ve

35 mm’den daha büyük elastik şekil değişikliğine dayanmalıdır.

Kabin alanı hesabı, [5.4.2.1.3]

Kabin kapısı kapatıldığında çerçeve dikmesinin iç yüzeyi ile hızlı panelin iç yüzeyi arasındaki mesafe 100 mm’ye eşit ya da az ise bu alan kullanılabilir kabin alanına dâhil edilmez.

Bu mesafe 100 mm’den geniş ise, toplam kullanılabilir zemin alanına dâhil edilmelidir.

Beyan yükü ve kabinin azami kullanılabilir (net) alanı hesaplanırken kapı girişindeki bu alan hesaba katılır.

Kuyu üst boşluğu, kabin çatısı üzerinde sığınma alanları [5.2.5.7]

Kabin çatısı üzerinde kabin en üst konumda olduğunda Çizelge 3’ten seçilebilecek en az bir sığınma alanı sağlanmalıdır. Kabin çatısında muayene ve bakım işleri için birden fazla kişi bulunması gerekiyorsa ilave her bir kişi için ek bir sığınma alanı sağlanmalıdır.

Tip 1 için dik duruş hacmi olarak 0,4 x 0,5 m x 2 m ölçüleri sağlanmalıdır,

Tip 2 için çömelmiş vaziyette duruş hacmi olarak 0,5 m x 0,7 x 1 m ölçüleri sağlanmalıdır.

Kuyu alt boşluğu, kabin çatısı üzerinde sığınma alanları [5.2.5.8]

Kabin en alt konumda olduğunda, kuyu alt boşluğunda ve zemin üzerinde Çizelge 4’ten seçilebilecek en az bir sığınma alanı sağlanmalıdır. Kuyu boşluğunda muayene ve bakım işleri için birden fazla kişi bulunması gerekiyorsa ilave her bir kişi için ek bir sığınma alanı sağlanmalıdır.

Tip 1 için dik duruş hacmi olarak 0,4 x 0,5 m x 2 m ölçüleri sağlanmalıdır,

Tip 2 için çömelmiş vaziyette duruş hacmi olarak 0,5 m x 0,7 x 1 m ölçüleri sağlanmalıdır,

Tip 3 için yatmış vaziyette duruş hacmi olarak 0,7 m x 1 m x 0,5 m ölçüleri sağlanmalıdır.

İncelendiğinde görülecektir ki kabin ile ilgili buraya yansımayan daha birçok madde vardır ve buraya yansımamış olması onların daha az önemli olduğu anlamına gelmemektedir.

Yeni standartlarımızın sektörümüze hayırlı olmasını temenni ediyoruz. Umarız ki bu standartlar ile asansör kazalarının azaltılmasında önemli ölçüde fayda sağlanmış olur.

KAYNAKÇA:

TÜRK STANDARTLAR ENSTİTÜSÜ TS EN 81-20 Ekim 2014 Asansörler - yapım ve montaj için güvenlik kuralları – insan ve yük taşıma amaçlı asansörler –Bölüm 20: insan ve yük asansörleri. 🌐